مشروبات الکلی عمل پلید شیطانی

مقدمه

صحت بدن، سلامت عقل و روان از دستورات اکید دین مبین اسلام بوده و سلامتی موهبتی الهی است که باید قدرآن را دانسته و همواره در حراست از آن کوشید، احکام و آموزه های دینی، نه رقیب عقل اند و نه دشمن آن؛ بلکه رفیق و یاریگر عقل می باشند. و به تعبیرامام علی(ع) «دین، بهره انسان را از دنیا قطع نکرده بلکه آن را وسیله به سعادت رسیدن و کسب کمال او می‏داند»(حکمت،269). دین رفاه در دنیای مادی را تایید می‌کند تا انسان بتواند با بدن و اندیشه سالم، آخرت خویش را آباد نماید. و به تعبیر  مشهور امام موسی صدر: «دین پیش از آن‌که توشه‌ای برای آخرت باشد، والاترین وسیله برای زندگی است» چرا که وی معتقد است که قرآن و به طور کلی دین برای خدمت به انسان و بهبود بخشیدن به زندگی او آمده است. «... ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ دﺳﺘﻮرات ﻣﻤﻜﻦ را ﺑﺮای ﻣﺎ ﮔﺰﻳﻨﺶ و ارﺳﺎل ﻛﺮده اﺳﺖ؛ اﺣﻜـﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﮔﺮدن ﻧﻬﺎدن ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ اینکه ﻣﻮﺟﺐ ﻛﻤﺎل و ﺳﻌﺎدت ﺑﺸﺮ اﺳﺖ... ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﻓـﺮاوان و ﻣﺼﺎﻟﺢ بسیاری از رﻫﮕﺬر آﻧﻬﺎ ﻧﺼﻴﺐ آدﻣﻴﺎن ﻣﻲ ﺷـﻮد ... رواﻳﺎت ﻣﻨﻘﻮل از ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ (ص) و اﺋﻤﻪ (ع) ﻫﻤﻮاره ﺑﻪ ﺑﺮﺧـﻲ از اﻳﻦ ﻓﻮاﻳﺪ اﺷﺎره داﺷﺘﻪاﻧﺪ ﻛﻪ از آن ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﻓﻠﺴﻔﻪ اﺣﻜﺎم ﻳﺎد ﻣﻲشود».(گوهری،1386).

تغذیه سالم

انسان سالم و جامعه پاک، لازمه زندگی سالم بوده و توجه به سلامتی مادی و معنوی یک ضرورت است. خوشبختانه اکثر دانشمندان غربی امروزه در ارتباط سلامت معنوی با باورهای دینی به اجماع رسیده­اند(عزیزی،1393). با توجه به مستندات علمی و تجربی که برای مضرات مصرف مشروبات الکلی وجود دارد؛ انسانها باید پیوسته به فکر سلامت جسمی خود نیز بوده و قدردان دین و آموزه های وحیانی باشند«تجربیات تمدن بشری سخاوتمندانه نشان می­دهد که آدمی برای ساختن آرمان­شهر و اصلاحِ دنیای خود هم شده، علاوه بر اسباب علمی، سر بر آستان حق سائیده و بر امور معنوی توجه نماید. پس راه اصلاح دنیا و آخرت، تمکین در مقابل دین و آموزه های آسمانی است(صالحی، 1393).

با توجه به نقش تغذیه صحیح در سلامتی،«اگر روش تغذیه خود را به سمتی سوق دهیم که واقعاً درست تغذیهکنیم؛ بسیاری از بیماری‌هایی را که امروزه گریبانگیر ما شده به راحتی از سفرهزندگی‌ حذف خواهد شد. متأسفانه برخی ها در کنار این بد غذایی ها، دانسته یا از روی غفلت و جوزدگی،مصرف مشروبات الکلی را نیز در برنامه غذایی خود دارند. و این در حالی است که 80% جامعه ما کمتر از حد استاندارد ویتامین دریافت می‌کنند و هزینه‌ای که این سوء تغذیه برایکشور دارد بیش از 5میلیارد دلار است»(جعفری،1389). از جمله تغذیه های نامناسب برای بشر نوشیدنی های الکلی و خمر و شراب در اقسام و انواع آن است

الکل

الکل مایه‌ای آلی و ترکیب یافته از ئیدروژن، اکسیژن و کربن است که در عصر حاضر با پیشرفت روز افزون دانش و فن، کاربردی گسترده در عرصه های مختلف صنعتی، پزشکی و بهداشتی زندگی بشر یافته است. از نظر علم شیمی، هر ماده ای که در فرمول شیمیایی آن عامل هیدروکسیل (OH) وجود داشته باشد الکل محسوب می شود؛ تعداد عامل OH الکل‌ها دارای یک یا چند ظرفیت‌اند که ساده ترین آنها، الکل متیلیک یا متانول( الکل زرد) است که مبنای الکل های یک ظرفیتی بوده و به سه دسته  طبقه‌بندی می‌شوند: « اگر کربن متصل به گروه هیدروکسیل دارای یک اتم کربن شده باشد آن را الکل نوع اول و اگر به دو اتم متصل باشد؛ الکل نوع دوم و اگر با سه اتم کربن پیوند داشته باشد الکل نوع سوم می‌گویند( قویدست»1391). الکل به عنوان پرمصرف‌ترین مادة شیمیایی از راه‌های مختلفی، نظیر تخمیر(مانند آبجو) و یا تقطیر حبوبات، میوه‌ها و...(عرق) و نیز از تغییر شیمیایی در سوخت‌های فسیلی(الکل صنعتی) و یا از ترکیب شیمیایی منوکسید کربن و هیدروژن (مثل متانول) تولید می‌شود. اگر واژة الکل بدون هیچ پسوندی به کار رود مقصود اتانول است؛ که معروف‌ترین نوع الکل می باشد. الکل موجود در مشروبات الکلی اتانول(الکل سفید) است که با درصدهای مختلف در آبجو، شراب و مشروبات تقطیر شده وجود دارد. الکل مطلق، مایعی است بی رنگ، با بویی ویژه و طعمی سوزان و طبعی آتش‌گیرنده که اثر تحریکی بر اعضای بدن نداشته بلکه تخدیر می کند، یعنی تضعیف فعالیت‌های بدن و کاستن از دقت در انجام رفتارهای گوناگون(وحدتی شبیری،1376). کشف الکل اولین بار از تقطیر مواد قندی ونشاسته ای توسط دانشمند معروف ایرانی بنام ابوبکر محمدبن زکریای رازی صورت گرفته است.

خمر

« خمر عبارت است از هر مایعى که برای مست کردن ساخته شده باشد»(طباطبایی،1393). و یا «افشره غلیظ شده ی انگوری که زیادی آن مست می کند؛ و اصل خمر به معنای پوشانیدن و پنهان کردن است و از آن‌جا که با مست کردن، عقل انسان را می‌پوشاند، خمر گفته شده است»(طبرسی،بی تا،ج3). و در عرف عامه، به هر آب مایه سُکرآوری که از انگور، یا دیگر میوه‌ها و دانه‌ها گرفته شده باشد خمر گفته می‌شود و اگر خمر، تنها بر نوشیدنی‌های عصر رسالت گفته شود، پاره‌ای از نوشیدنی‌های الکلی عصر حاضر حرام بوده اما مصداق خمر نخواهند بود؛ چون علت حرام بودن پوشیدگی و اسکار است. امّا پاکی و ناپاکی این گونه آب مایگان، حتی بنابر نظر کسانی که خمر را نجس می‌دانند، نیاز به دلیل جداگانه‌ای دارد(ویکی فقه، بی تا). شراب در لغت به معنای نوشیدن مایعات است، چه آب باشد؛ یا نوشابه، یا آب میوه و یا شربتهای حلال و سالم و یا مشروبات الکلی؛ و در اصطلاح؛ خمر یا مایعی است کهمسکر بوده و منجر به مستی‌شود. تمامی مشروبات الکلی، حاوی مقداری الکل‏ بوده که اثر تخدیری داشته و میزان تخدیر نیز، بستگی به درصد الکل موجود در آن ‏مشروب می باشد. «پدیده تخمیر چیزی جز تجزیه قند نیست و قارچ یا مخمرها موجوداتی هستند که قادرند در محیط واجد اکسیژن فراوان، موادقندی را با تنفس هوازی به گاز کربنیک و آب تجزیه کرده و اتانول یا الکل‏اتیل تولید ‏کنند»(زارعی،1390). اتانول به طور طبیعی وبه مقدار بسیار کم درنان، مغز انسان وگیاهان وجود دارد؛ علاوه برمخمر بعضی باکتری ها، بدن انسان نیز مقدار چشمگیری الکل تولید می کند(دنیای سلامت). «خاصیت شیمیایی طبیعی انگور این است که می‌تواند بدون افزودن شکر، اسید، آنزیم، یا دیگر افزودنی‌ها تخمیر شده و شکر موجود در آن به الکل تبدیل شود»(شاد، 1395). طبق نظر مشهور فقیهان، الکل صنعتى گرچه مصداق «مسکر» نیست، ‏اما نوشیدن آن به هر مقدار، باعث مسمومیت شدید می شود.

اعتیاد به الکل

الکل با اثرگذاری بر عملکرد پیام رسان های شیمیایی مغز (نوروترانسمیترها)، باعث بروز اختلال در عملکرد عادی آن می شود. از جمله مهمترین تاثیرات الکل در ساختار شیمیایی مغز، بر هم زدن تعادل بین پیام رسان های “مهار کننده” و “تحریک کننده” می باشد. استفاده کوتاه مدت از الکل باعث افزایش میزان پیام رسان های مهار کننده شده و تعداد پیام رسان های تحریک کننده را کاهش می دهد؛ به طور همزمان، الکل میزان لذت در بدن را نیز افزایش داده و به فرد احساس رضایت می دهد. در صورتی که مصرف الکل ادامه دار بوده و به یک عادت بلند مدت تبدیل شود، مغز وادار می شود تا تعادل بین این پیام رسان ها را مجددا برقرار کند و لذا با کاهش دادن میزان پیام رسان های مهار کننده، پیام رسان های تحریک کننده را افزایش می دهد که این کار باعث بروز حالتی می شود که از آن با عنوان “مقاوم شدن بدن” یا “تلورانس” یاد می شود. به این معنی که برای دستیابی به همان میزان لذت و رضایت قبلی، مقدار بسیار بیشتری الکل باید وارد جریان خون شود. و در صورت تکرار، باعث پیدایش و توسعه یافتن بیماری اعتیاد به الکل یا “الکلیسم” می شود.

 

پلیدی شراب در قرآن و روایات

 

از نظر اسلام،  هر آن چیزی که برای انسان مفید بوده و مناسب با سازه بدنی و روانی انسان باشد(طیب)، حلال و هر آن چیزی که به هر شکلی به انسان زیان و ضرر می رساند(خبیث)؛ حرام معرفی شده است(منصوری1395).  لذا خداوند بر طیب و حلال بودن در تغذیه تاکید داشته و می فرماید: « اى مردم، از آنچه در زمین است بهره برید، که خدا آن را براى شما حلال و پاکیزه ساخته است و گام هاى شیطان را دنبال نکنید که او براى شما دشمنى آشکار است»(بقره،168).کلمه "طیب " - در مقابل کلمه خبیث - «هر چیزى که عاری از هرگونه خلطی است که آن را تیره و ناپاک ساخته  و طبیعت آن را از بین ببرد»(طباطبایی،ج5،1393). «اى اهل ایمان، جز این نیست که شراب و قمار و ...، همه پلیدى هایى هستند که گرایش به آنها برخاسته از وسوسه هاى شیطان است؛ پس از آنها بپرهیزید، باشد که نیکبخت شوید(90) شیطان چیزى جز این نمى خواهد که به وسیله شراب و قمار میان شما دشمنى و نفرت بیفکند و شما را از یاد خدا و از نماز بازدارد. اینک آیا از این کارها بازمى ایستید؟(مائده،91)
"رجس"در لغت، «آلودگی ظاهری موجود پلید و یا حالتی است در نفس آدمی، که او را وادار به اجتناب و نفرت می نماید؛ مانند رذایل اخلاقی»(طباطبایی،ج7،1393). و شیطان « از آنها براى گسترش تباهى و افشاندن بذر کینه و دشمنى در میان مردم بهره مى‏جوید؛ تا خُلق و خُوى نادرست و گستاخى و سرکشى را پدید آورد، به همین جهت خدا اینها را تحریم و شیطانى معرف کرده و هشدار مى‏دهد که از همه اینها دورى جویید تا رستگار گردید»(منصوری،1395). اما متأسفانه برخی دانسته یا از روی غفلت و یا جوزدگی،در برنامه غذایی خود دارند. البته قرآن منکر فایده خمر نبوده و می فرماید: از تو درباره شراب و قمار مى پرسند. بگو: در آن دو گناهى بزرگ و براى مردمان سودهایى است، و گناه آن دو از سودشان بزرگ تر است ...(بقره،219).  از نظر قرآن منافع اندک آن، چیزی نیست که آن را به یک چیز مفید و طیب برای بدن تبدیل کرده و از رجس و پلیدی و خباثت به امر طیب و پاک تغییر دهد. در روایت نیز به این نکته توجه داده شده و فایده درمانی و دارویی آن نیز نفی شده است:  پیامبر (ص)فرمود: شراب درد است، نه دواء. پس شراب را نمی توان به عنوان دارو تجویز کرد؛ زیرا به جای آن که دردی را درمانی کند؛ خود موجب بیماری های دیگر می شود. با نگاهی به آمارهای جرم و جنایت ها و بلاهت ها و سفاهت و جنون ها در جهان به سادگی می توان نقش مخرب و زیانبار شراب و قمار را در فروپاشی خانواده و جامعه و گسترش نابهنجاری ها و کینه و عداوت و مانند آن به دست آورد. برخلاف آن چه در مسیحیت کنونی رواج دارد، شراب و خمر در همه شرایع الهی از نوح(ع) گرفته تا ابراهیم(ع)،موسی(ع)، عیسی (ع) و محمد(ص) حرام بوده است و کسانی که آن را حلال کرده اند، در حقیقت حرام خداوند را حلال شمرده و به خداوند افترا بسته اند. امام رضا(ع)فرمود: «خداوند هیچ پیامبرى را مبعوث نکرد مگر با حرام کردن شراب؛ پیامبر اکرم(ص)فرمود: خداوند، شراب و بوجود آورنده، تهیه کننده، مصرف کننده، خریدار و فروشنده و استفاده کننده از قیمت و حمل کننده و صاحب آن را لعن کرده است و هر کس شراب بنوشد نور ایمان از قلب او خارج گشته و پرده خدایی از او دریده و شیطان یار و گوش و چشم او شود و به سوى بدی ها رانده و از نیکی ها منصرف کند؛ از شراب بپرهیزید که از گناه آن گناهان دیگر مى روید(نهج الفصاحه، ح۹۸۹ و۲۲۹۱). شرابخوار را تصدیق نکرده به او زن ندهید، عیادتش نکنید، او را دفن نکنید، و بر امانتى امین قرار ندهید و براى کارى اجیر نگیرید، زیرا خداوند مى فرماید: اموال خود را به دست سفیهان ندهید. و چه کسى سفیه تر از شرابخواراست؟ هر کس به شرابخوار سلام کند یا با او دیده بوسى و مصافحه کند، خداوند عمل چهل سال او را از بین مى برد؛ جواب سلامش را ندهید. میگسار از من نیست و به شفاعتم نمی رسد و به بهشت وارد نمی شود و از آب کوثر نمی نوشد. قسم به خدا زمانى مى رسد که مردم شراب را حلال مى شمارند و آن را نبیذ مى نامند، لعنت خدا و ملائکه و مردم بر آنان باد من از آنان بیزارم و آنها هم از من دورند. شـرابخوار همانند بت پرست بوده و  از نـگاه و لطف الهى محروم است. امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام می‌فرماید: خداوند برای حفظ عقل شراب‌خواری را حرام کرده است، امام صادق(ع)فرمود: با شرابخواران همسـایگى و دوستى و همنشینی نکنید، زیرا هنگامى که لعنت خدا فرود آید همه کسانى را که در مجلس هستند فرا مى گیرد(الحکم الزاهره، ۳۰۱). امام باقر(ع)فرمود: خداوند چهل روز نمازش را نمى پذیرد، چنانچه در این چهل روز نماز را هم ترک کند عذاب او بخاطر ترک نماز دو چندان مى شود. امام صادق(ع)فرمود: خداوند شراب را بواسطه اثرات و تباهى آن حرام کرده است؛ زیرا شرابخواری موجب لغزش شده و نور انسانیت را برده و جوانمردى را ویران مى کند، و انسان را به مرتکب شدن گناهان و خونریزى و زنا وادار می کند((وسائل الشیعه، ج ۱۷، بحارالأنوار، ج ۷۹، و کنزالعمال،ج5).(منصوری،1395). بدیهی است که انسان مست، نه اخلاق می‌فهمد و نه قانون؛ نه حرمت و احترام می‌شناسد و نه حق‌الناس. طبیعی است که در اثر خودباختگی مستانه، دیگران را از خود می‌آزارد و در خانواده و جامعه موجب تنش و نزاع و دعوا و جرم و جنایت می‌شود(شاد،1395).

 

ارزش غذایی مشروبات الکلی

آیا مشروبات الکلی دارای ارزش غذایی هستند؟ روزانهغذاهایی را مصرف کرده و نمی‌دانیم که آیا واقعا برای بدن مفیدند یا مضراتی را به همراه دارند. بنابراین، غذاها بر اساس مزاج افراد، حکم دارو یا سم را دارند. مثلا جگر برای شخصی که دچار تصلب شرائین شده حکم سم را دارد؛ ولی ارزشغذایی آن از بین نرفته است. اما مشروبات الکلی چنین نیستند؛ زیرا مواد قندی و نشاسته‌ای که در غذاها وجود دارد؛ وقتی داخل بدن شد، تبدیل به قند انگور یا گلوکز می‌شود و با جذب آن، حرارت لازم بدن تأمین می شود. اما الکلیکه در خارج از بدن و از تجزیه قند انگور بدست آمده است؛ بدن قادرنیست آن را دوباره به قند انگور اولیه تبدیل کند و برای همین،آنچه در بدن وجود خواهد داشت فقط الکل بوده و نمی‌تواندسوخت بدن را تأمین کند و اصطلاحاً در بدن نمی‌سوزد و مقصود از سوختن اینست که: 1- در بدن برای فعل و انفعالاتشیمیایی حرارتی ایجاد کند. 2- قسمت‌های مختلفی از بدن را که دچار کمبود مواد هستند، برطرف نماید 3- قدرت و نیروی پایدار و ثابتی را برای بدن به ارمغان داشته باشد؛ و هر ماده غذایی که چنین کاربردی نداشته باشد مضر به بدن خواهد بود. الکل از ایننوع ماده محسوب می‌شود؛ چون ارزش غذایی نداشته و فقط می سوزاند، یعنیعلاوه‌ بر اینکه فوایدی عاید بدن نمی‌کند؛ همه ذخایر بدن را به آتش می‌کشد؛ لذا فردی که مشروب می خورد، چون ذخایر موجود بدنش به تحلیل رفته و سوخته است، سستی و رخوت وجود او را می‌گیرد»(جعفری،1389). 

 

مشروبات الکلی و بدن انسان

 الکل پس از مصرف، تا 80 درصد از طریق رودة کوچک جذب شده و مستقیماً وارد خون می‌شود؛ پس از ورود به خون و برحسب مقدار آن، به ترتیب مراحل: نشاط آور، برانگیختگی، سرگشتگی، بهت، کما و مرگ را درپی دارد. اگر غلظت الکل در خون بین 3 تا 12 درصد باشد، چهره برافروخته شده و به فرد احساس شجاعت، اجتماعی شدن و اعتماد به نفس داده و پرحرف می شود، در عین حال، دقت کاهش یافته، نیروی قضاوت مختل شده و معمولاً اولین جمله‌‌ای را که به ذهنش برسد بیان می‌کند و در حرکات ظریفی مانند نوشتن دچار مشکل می شود. در غلظت بین 9 تا 25درصد، دچار خواب‌آلودگی شده، حرکات بدن ناهماهنگ و قوه بینایی مختل و حس چشایی و شنوایی کاهش می‌یابد. واکـنش فرد در بـرابـر مـحرکات کاهش یافته و در بـخـاطر آوردن موضوعات گذشته دچار مشکل می شود، در غلظت بین 18تا 30 درصد، فرد گیج و مبهوت است. شاید نداند کجا و مشغول چه کاری است؟ سرگیجه دارد و تلوتلو می‌‌خورد، بـیـش از حد احساساتی، خشن و یـا مـهربان می گردد، درد را دیرتر احساس کرده و حرکاتش ناهماهنگ است و قادر به گرفتن شیئ که به سمتش پرتاب میگردد نیست. در مرحلة بهت، فرد به محرکات واکنش نشان نمی‌دهد. قادر به نشستن و ایستادن نبوده و استفراغ می کند و ممکن است بیهوش شود. در مرحلة «کما» با حالت بیهوشی، احساس شدید سرما می‌کند و تنفس کم عمق و آهسته شده و ضربان قلب کاهش می یابد و امکان مرگ نیز وجود دارد؛ و در میزان50درصد و یا بیش‌تر، سبب مرگ می‌شود(حلوایی،1389). بعد از ورود الکل به بدن، نمی‌تواند بر روی این سمخطرناک، تجزیه و تحلیلی انجام دهد، لذا از طریق: ادرار، تعریق و تنفس بیرون می ریزد؛ برای همین است تا موقعی که الکل از بدن دفع نشده؛ دهان شخصبوی الکل خواهد داد؛ و چون الکل با هر نسبتی با آب مخلوط می‌شود لذا  آب عضلات گرفتهشده و افراد الکی بعد از نوشیدن الکل دچار عطش می‌شوند(جعفری،1389). اما قسمت اعظم الکل توسط آنـزیمـهای کـبد اکسید شـده و به اسید استیک، دی اکسید کربن و آب تبدیل می گردد؛ تمام الکل ها به عنوان داروی اعتیاد آور، قدرت ایجاد وابستگی جسمی و روانی را دارد لذا باید به خاطر سپرد که الکل یک سم میباشد، نه یک نوشیدنی نشاط آور(حلوایی،1389). الکل باعث تسریع گردش خون شده و با مصرف سوخت بیشتر، ذخایر بدن گرفته می‌شود؛ لذا شخص الکلی دچار تشنگی و گرسنگی کاذب شده و میل دارد که فقط بخوردو بنوشد و با مصرف مدام آن دچار کمبود پتاسیم نیزمی‌شود ولی هنگامی که الکل از بدن دفع شد و سرعت گردش خون پایین آمد؛ نوعیرخوت و سستی بدن را فرامی‌گیرد و این بی‌حالی، سبب تحریک برای مصرفدوباره مشروبات الکلی شده و ادعای کم نوشیدن الکل در حد شعار باقی می ماند، لذا مضرات الکل بیشتر از منفعت آن است(جعفری،1389).فلذا  برخلاف پندار بعضی، الکل، اثر تحریکی بر اعضای بدن نداشته بلکه نقش آن تخدیر،  یعنی تضعیف فعالیت‏های بدن و کاستن از دقت درانجام رفتارهای گوناگون است. و علت اینکه افراد الکلی، خجالتشان از بین رفته و زیاد حرف مى‏ زنند، به سبب اثرتحریکی الکل بر مغز نیست، بلکه به دلیل از بین رفتن کنترلی است که‏ مراکز عالی مغز در میانه ‏روی و اعتدال شخص انجام‏ میدهند. لذا مهم‏ترین اثر الکل،تضعیف دستگاه اعصاب مرکزی بوده و در نتیجه تاثیر برروى‏اعصاب، واکنش در رگ‏ها ایجاد نموده و خون را به سطح بدن جریان‏ میدهد و از این طریق، پوست را قرمز کرده و در بدن ایجادحرارت مى ‏نماید؛ اما پس از مدت‏ کوتاهی، بدن حرارت خود را تا دو برابر از دست میدهد. و با افزایش  فعالیت بیش از معمول، مرکز تکلم در مغز تحت تاثیر قرار گرفته وشخص پرچانگی مى ‏کند. سپس مرکز سمعی مغز متاثر شده و ‏صداهای بى ‏خود مى ‏شنود. بعد مرکز بینایی مغز دچار اختلال گشته وشخص تصاویر موهوم مى ‏بیند. و بالاخره مرکز حفظ تعادل تحت‏ تاثیر الکل، توازن اعمال‏ فیزیکی خود را از دست میدهد. بدین ترتیب با نوشیدن الکل، خویشتن‏داری شخص که به عنوان‏ منشا حجب و حیا در انسان پایه ‏گذاری شده است، تقریبا از بین رفته ‏و باعث ‏بروز اعمال ناهنجار مى ‏شود. زنـان زودتـر از مـردان تـحـت تـاثـیـر قــرارمی گیـرند چون میـزان چـربـی بــدن زنان بیشتر از بدن مردان میباشد. همچنین بافت عضلانی در زنان کمـتر از مردان اسـت. زنـان هـمچنین فاقد آنزیم تجزیه کننده الکل(دی هیدروژناز) بوده که به عنـوان سـد محـافظ در معده و نقش تجزیه الکل را بعده دارد. همچنین زنانی که از قرصهای ضد بارداری استفاده می کنند، بیـشتر تحت تاثیر الکل هستند بـه عـلت آنـکـه قرصـهای ضـد بارداری متابولیسم الکل را کاهش میدهند. احتمالا دلیل آن وجود تفاوت های جنسی در نحوه تجزیه ی الکل و توزیع آن در بافت های بدن است(میگنا، 1391).

مضرات مصرف مشروبات الکلی

زکریای رازی در کتاب الطب الروحانی به خطرات میگساری و عوارض زیانبخش آن  اشاره کرده و می گوید: « اعتیاد به شرابخواری و پیاپی مست شدن، مبتلایان به آن را به بدبختیها و بلاها و بیماریهای گوناگون گرفتار می کند... افراط در شرابخواری آدمی را در معرض سکته و اختناق و پر شدن بطن قلب که سبب مرگ ناگهانی می شود و پاره شدن شریانهای دماغ و سکندری خوردن و در چاه و چاله افتادن قرار می دهد و نیز ادامه به میگساری سبب پیدا شدن تبهای گرم و ورمهای خونی و صفرایی در احشاء و اندامهای اصلی بدن و رعشه است؛ خاصه اگر شخص سستی اعصاب نیز داشته باشد. گذشته از اینها مایۀ کاهش عقل و پرده دری و فاش کردن راز و ناتوانی بر دریافت مطالب دینی و دنیایی می شود و چنان است که آدمی در بند آرزویی نمی افتد و آنچه آرزو می کند به آن دسترسی ندارد... کوتاه سخن آنکه شراب .... به دو نفس شهوانی و غصبی نیرو می بخشد و بر قوت آنها می افزاید»(سلامت نیوز،1390). از دست دادن حافظه، تغییر شخصیت، اختلال در سیستم عصبی مشکلات پوسـتـــی، اسهال، سوء تـغـذیـه، مشـکـلات مـالی و خـانـوادگـی، رفتـار خـشونت آمـیــز، اضـطـراب و افسردگی شدید، آسیب به مخاط بینی، آسیب دائمی به کبد و مغز، سرطان  سیـنه، حنجره، لب و مری، سقط جنین، ناباروری، بی میلی جنسی، زخم معده، فشـار خــون بالا و سکته قلبی، کم خونی، تورم کبد، اختلال در سیستم ایمنی بدن(حلوایی،1389). اتساع مردمک چشم، افزایش ضـربان قـلب، بـی خـوابـی، تـهـوع و اسـتفراق، سرگیجه،احـساس بـی قـراری، خستـگی و مـیـدان دیـد فرد کاهش یافته و گویی دچار نزدیک بینی می گـردد و تنـها اشـیـاء و افراد نزدیک بخود را دیده و به آنها توجه میکند(پزشکان بدون مرز، 1395). افزایش ضربان قلب، ازدیاد فشار داخل جمجمه، اختلال در تکلم ، کرختی و بی حسی، از دست دادن قوۀ تشخیص ، ناپایداری احساسات، احساس سرخوشی کاذب ، پیدایش حالت تهاجمی، اختلال در حرکت عضلات ، ادرار زیاد ، پوست سرد و چسبناک، کاهش دمای بدن، تنفس آهسته و صدادار ، گشادی مردمک چشم، التهاب معده، تضعیف فعالیت مغز، توهم‌زدگی الکلی، اسهال، لاغری، خونریزی معده، سیروز کبد، کم خونی، کمبود ویتامین، آسیب عضلۀ قلبی، تحلیل عضلات بدن، ازدیاد فشار خون و اسید اوریک،کاهش گلبولهای قرمز، بیماری اعصاب محیطی، سرطانهای گوارشی، اغما و سرانجام مرگ از عوارض ناشی مشروبات الکلی است(سلامت نیوز،1390). اختلال‌ رشته‌های‌ عصبی‌ دست‌ و پا و نیز دستگاه‌ عصبی‌ (کرخت‌ شدن‌ و سوزن‌ سوزن‌ شدن‌ در دست‌ها و پاها، کاهش‌ علاقه‌ و توانایی‌ جنسی‌، گیجی‌، کُما. همچنین بر اساس نتایج تحقیقات دانشمندان دانشگاه کالیفرنیای سانفرانسیسکو، استعمال سیگار در کنار مصرف مشروبات الکلی ‌باعث ‌کاهش ماده ‌خاکستری ‌مغز شده و ‌موجب تضعیف شناخت فرد می شود(پزشکان ایران، بی تا). از آنجا که الکل آب را از بدن جذب می کند، موجب خشکی سلولها و پوست، تشنگی، یبوست، سردرد، و گاه حالت تهوع می گردد. در دراز مدت هم منجر به خشکی دیواره رگها و افزایش فشار خون می گردد(ابوالفضلی،1393).

 

آسیب‌های روانی

براساس تحقیق بنیاد بهداشت روانی انگلیس، مصرف الکل در انگلیس در 50 سال گذشته، به دو برابر افزایش یافته که نشان می‌دهد مردم می‌کوشند شخصا ناراحتی‌های روحی و روانی خود را برطرف سازند؛ درحالی‌که با این کار ناخواسته مشکلات خود را شدیدتر می‌کنند. این تحقیق نشان داد که 88 درصد افراد گفته  اند که ترک کامل الکل برای آن‌ها مشکل است. همان گونه که آمارها نشان می‌دهد، هم افسردگی باعث مصرف الکل می‌گردد و هم مصرف الکل و عدم توانایی فرد الکلی در ترک آن باعث ایجاد اضطراب و افسردگی است. براساس این تحقیق 70 درصد مردانی که خود را می‌کشند پیش از این کار مشروب الکلی خورده‌اند. استفاده از الکل برای از بین بردن اضطراب و نگرانی مؤثر واقع نمی‌شود، زیرا الکل می‌تواند اعصاب انتقالی را که مغز به آن‌ها نیاز دارد تا از اضطراب افکار نگرانی‌آور خلاص شود ضعیف کند. به این دلیل، بسیاری پس از مستی به شدت احساس نگرانی می‌کنند(قوسیان مقدم،1387). اختلال در گیرنده‌های عصبی گیرنده‌های گابا: اتانول عملکرد گابا را در افزایش نفوذپذیری یون کلراید فعال کرده که نتیجه آن بازداری عصبی است. نتایج رفتاری این بازداری عبارتند از سستی، آرامش عضلانی و بازداری مهارتهای شناختی و حرکتی. گیرنده‌های افیونی:  اتانول باعث رها شدن افیونهای مغزی شده که این فرآیند در سیستم افیونی مغز را آشفته می کند.گیرنده‌های سروتونین: مصرف طولانی مدت الکل باعث افزایش فعالیت سروتونرژیک می‌شود(شبیری،1395).

رفتارهای دال بر میل به خودکشی و یا قصد آسیب رساندن به خود در میان الکلی‌ها نسبت به سایرین شیوع بیش‌تری دارد.  براساس تحقیق  فوق الذکر70 درصد مردانی که خود را می‌کشند پیش از این کار مشروب الکلی خورده‌اند(قوسیان مقدم،1388). اختلال شخصیتی به‌صورت خودمحوری، اهمیت ندادن به دیگران، عدم رعایت موازین رفتاری و اخلاقی، عدم صداقت و مسئولیت‌پذیری، حسادت بیمارگونه، سوءظن نسبت به همسر. از دیدگاه متخصصین اعصاب و روان، الکل، عالى ‏ترین اعمال ‏توقفی را فلج کرده و انسان را به سیرت و منش عاری از ملکات‏ اخلاقی و بری از دانش و بینش سوق میدهد. استعمال الکل موجب ‏دگرگونی در شخصیت انسان شده و آدمی را افسارگسیخته و بى ‏بندوبار مى ‏نماید. مصرف الکل، غالبا منشا ارتکاب اعمال شنیع و ارتکاب‏ جرایم مى ‏گردد. طبق مطالعاتی که مؤسسات جرم‏شناسی به عمل ‏آورده ‏اند، اغلب جنایات جنسی و در حدود 70% جرایم ضرب وجرح و 80% قتل‏ها، خود آزاری و دیگر آزارى ‏ها در اثر استعمال‏ نوشابه ‏های الکلی واقع مى ‏شوند. ازدیاد تصادفات وسایط نقلیه درکشورهایی که مجاز به نوشیدن الکل هستند براثر مستی رانندگان‏ مزاحم است و روی همین اصل، استعمال مشروبات الکلی را اغلب‏ قوانین ممنوع دانسته یا محدود نموده ‏اند(قوسیان مقدم،1387). توهم‌های گذرای بینائی یا شنوائی در برخی از مصرف‌کنندگان مقادیر زیاد الکل دیده می‌شود. حتی در نوعی اختلال نادر، فرد دچار توهم‌های شنوایی پریشا‌ن‌کننده می‌شود که معمولا شامل صداهای تهدیدکننده است. امکان بروز سوءتعبیرهای هذیانی نیز در این افراد وجود دارد که اغلب از نوع گزند و آسیب است، مثلا بیمار فکر می‌کند که دیگران او را تعقیب می‌کنند. مدت این اختلالات در افراد مختلف متغییر است(قوسیان مقدم و مرادی،1390). ارتـباطهای بین سلولهای عصبی تداخل کرده و فــعـالـیـت گـذرگاه های مـحـرک عـصبـی را ســرکـوب و گـذرگاه هـای بازدارنده عصبی را افزایش می دهـد. در کـل یک سرکوبگر دستگاه عصبی می باشد. (پزشکان بدون مرز، 1395). اثرات روانشناختی و رفتاری کوتاه مدت الکل منحصر به CNS (سیستم عصبی مرکزی) است. مستی الکلی به واسطه پیامدهای بازداری زداینده‌اش، نقش عمده‌ایی در درصد بالایی از جرمهای خشن از قبیل کتک‌کاری، تجاوز و تکانشگری جنسی و انواع رفتارهای انحرافی دارد. در بیش از نیمی از همه قتلها و تجاوزها، الکل مصرف می‌شود. الکل با اثر بر سیستم گابا، اضطراب و ترس ناشی از رفتارهای پرخاشگرانه را کاهش می‌دهد. از طریق فعال‌سازی دوپامینرژیکی، کنترل تکانه را نیز کم می‌کند و در نهایت به واسطۀ کند کردن عملکرد گلوتامات، به فعالیتهای شناختی آسیب می‌رساند که نتیجه آن کاهش توانایی فرد برای یافتن راه حل امن و غیرخشونت‌آمیز در موقعیتهای مشکل است(شبیری،1395).

 

آسیبهای جسمی

 

 سوء‌تغذیه: با مصرف الکل، مصرف غذاهای کالری زا کاهش یافته، بدن از چندین ماده مغذی خالی شده ونیاز اضافی به سائر مواد مغذی پدید می آید. برخلاف سائر مواد مغذی انرزی زا (پروتئین، قند و چربی) الکل فقط به عنوان یک ماده سوختنی توسط سلولهای کبدی بکار میرود. به طور طبیعی کبد چربیها را میسوزاند. وقتی الکل مصرف میشود چربیها نمیسوزند بلکه در کبد ذخیره شده و یا وارد خون میگردد. اگر به دلیل کالری زایی الکل مصرف غذا کاهش یابد، منجر به سوء تغذیه خواهد شد(عباسی،1388). مشروباتالکلی تأثیرات سوئی بر روی کبد که محل سوخت و ساز است گذاشته و سبب سوء تغذیهمی‌شود. افراد الکلی چون یک تا دو سوم کالری خود را از الکلمی‌گیرند؛ برای همین گرفتار سوء تغذیه شده  و با کمبودکربوهیدرات‌ها، پروتئین‌ها، چربی‌ها و ویتامین‌های C-B,A و مواد معدنی، بخصوص منیزیم، آهن و رویمواجه می شوند؛ لذا نقاط مختلف بدن در معرض آسیب قرارمی‌گیرد(جعفری،1389).

کمبود ویتامین‌ها: یافته‌های محققان علوم پزشکی حاکی از آن است مصرف الکل بر ویتامین B1، ویتامین B2 ، ویتامین B6 ، اسید فولیک، ویتامین ث و قند تأثیر منفی دارد.همچنین این یافته‌ها حکایت از وجود بیماری به نام ورنیکه در اکثر بیماران معتاد به الکل دارد که همه این بیماران گرفتار کمبود ویتامین B بوده و عوارضی مثل گیجی، تغییر جهت سریع مردمک چشم، ناهماهنگی عضلات و نامتعادل بودن حرکت بدن را در پی دارد(پزشکان ایران، بی تا). با تداوم مصرف الکل سلولها کبد دیگر قادر به استفاده از ویتامین DD نیستند در حالی که این ویتامین برای سلامتی استخوانها، دندانها و برای تولید چندین هورمون ضروری میباشد. لذا مصرف لکل بر فرآیندهای داخلی بدن تأثیر سوء میگذارد. سلولهای چشم به طور طبیعی برای حفظ بینایی نیاز به ویتامین A

/ 0 نظر / 61 بازدید