مدارحسن
معرفت نفس

تا سرزمین آفتاب

جستاری در معرفت نفس

امین فتحی

استاد حوزه و عضو هیات علمی دانشگاه محقق اردبیلی

بسم الله الرحمن الرحیم

1.آسمانها و زمین کوهها و دریاها همه دشت و دمنها و همه پیدا و پنهان جهان حکایت گر حقیقی واحداند و با ما سخن دارند.

تو آن خدائی که خودت را در همه چیز به من شناساندی آنگاه تو را در همه چیز آشکار دیدم.

 

2. خداوند متعال نهایت اشیا و انتهای همه ی حقیقت ها و حق مطلق است. همه از اوست و پیوسته او با همه است و هر چیزی "او" را می جوید و "او" را می خواهد و "او" را می خواند

انه الحق (حق مطلق اوست)فصلت /53

یا منتهی کل شی (ای منتهای اشیا)

مع کل شی(خدا با هر چیز است)


3. شناخت حقیقت هستی بالاترین شناخت ها و هدف خلقت است حق تعالی نیز مطلوب همه طالبان و غایت آرزوی عارفان است

یا منتهی غایه الطالبین(از دعای شب عرفه)

ای مردم خداوند متعال بندگان را جز برای معرفت نیافریده است (بحار الانوار- ج 15 /ص 312)

یا غایه آمال العارفین(دعای کمیل)

معرفه الله سبحان اعلی المعارف (امام علی(ع) -غرورالحکم)

 

4. راههای رسیدن به خداوند به تعداد خلایق است و علم و معرفت نیز مطلوب همه است و معمولا هر شخص و فرقه  و مکتبی خود را صاحب معرفت می داند و راه خود را صحیح می پندارد(کل حزب بمالدیهم فرحون)

 

5. حقتعالی که حقیقت مطلق و وجود بی نهایت است معرفت اش نیز در قالب ها نمی گنجد و قامت توصیف بشری از بیان آن عاجز است و هرکسی در حد خود از "او" می گوید.

سپاس خدائی را که سخنوران در ستودن او بمانند و شمارگران شمردن نعمتهای او ندانند ... خدائی که پای اندیشه ی تیز گام در راه شناسائی او لنگ است و سر ژرف رو به دریای معرفتش بر سنگ...

 

6. اصلی ترین و مهمترین مانع در مسیر شناخت، نفس است یعنی خود و وجود خویش را دیدن و برای خود در مقابل پروردگار عالم حد و حدودی قایل شدن و این مانع تا رسیدن به مرزهای یقین وجود خواهدداشت. (اعدی عدوک نفسک التی بین جنبیک) بنابراین بدیهی است که معارف و مکتبی که از نفسانیت و «طرح خود» بر خیزد و نه «طرح او» چقدر در بی راهه خواهد بود؟!

شخصی از حضرت رسول اکرم(ص)سوال کرد:

ای رسول خدا (ص) راه معرفت خدا چیست و چگونه است؟

حضرت فرمود:معرفت نفس

راه موافقت با حق چیست؟

مخالفت با نفس

راه تحصیل رضا و خشنودی خدا چیست؟

دشمنی با نفس

راه وصول به حق چیست؟

دور شدن از نفس

راه اطاعت از حق چیست؟

نافرمانی از نفس

راه ذکر حق چیست؟

فراموشی نفس

راه نزدیکی به خدا چیست؟

درآمدن از نفس

راه انس با حق چیست؟

وحشت از نفس

راه موفقیت در اینها چیست؟

استعانت از حق بر نفس

 

7. برای رسیدن به حق علی رغم راهها و سلیقه های مختلف کاملترین راه، راه خدا و دین خداست که همان اسلام یعنی تسلیم شدن محض در برابر علم و قدرت و حیات مطلق است که از مسیر وظیفه جوئی و عبودیت مسیر می باشد.

 

8. در مکتب وحی برای شناخت خدا راهی جز شناخت نفس نیست لذا معرفت نفس مفیدترین معرفت هاست که آن نیز با استعانت از خداوند عالم و از مسیر راه رهروان حقیقت و خاندان وحی میسر می گردد.

خداوندا! با یاری ات تو را شناختم و این تو بودی که بر شناخت خود رهنمونم شدی و مرا به سوی خود فرا خواندی و اگر تو نبودی من هیچ وقت تو را نمی شناختم.

آن کس که خود را به غیر تهذیب نفس خویش مشغول نماید در تاریکی ها سرگردان شده و در ورطه ی هلاکت خواهد افتاد و در نتیجه نفس اش را نخواهد شناخت.

 

9. آگاهی بر حقیقت نه یک امتیاز صرف بلکه تنها راه نجات هست گرچه دنیا در مقابل آخرت بمانند قطره ای است از دریا اما همین دنیا با توجه به ماهیت اش برای دوستداران و خواستارانش دریایی ظلمانی و طوفانی است که نتیجه ای جز غرق شدن  ندارد "فرزندم! دنیا دریای عمیقی است که در آن گروههای زیادی غرق شده اند."

 

10. علم نه در آسمانها و زمین بلکه در وجود آدمی است (علم آدم الاسماء کلها) و این علوم را خداوند متعال خود برای پرهیزگاران تعلیم می دهد (واتقوا الله یعلمکم الله) پس پاکی دل و صفای آن زمینه ساز حصول علم است .

"علم نه در آسمان است تا بر شما نازل شود و نه در زمین است تا به سوی شما آید. بلکه آن در قلب هایتان سرشته  است. به اخلاق پاک و روحانی متخلق شوید تا آن علوم بر شما بر آید"

 

11. کوتاه سخن آنکه راه شناخت حق تعالی نفس شناسی است و مسیر و شیوه صحیح شناخت نفس و زنگار زدایی و نورانیت آن را نیز مکتب اهل بیت(ع) باید آموخت

 

12. برای بهره مندی بیشتر از این مکتب باید با صاحبان آن آشنا شد و به آنها در عمل و پاکی ها نزدیک شد و به معرفتشان رسید چرا که آنان بندگان مقرب الهی و "وجه الله" و "باب الله" و راه خدایند (انتم السبیل)

خداوندا!نظر به وجه کریمت را روزیم گردان و مرا از آن محروم نفرما.

 

...

پيام هاي ديگران()     link     ۱۳٩٠/٧/۱۸ - منیره بایرامی فرجود